خطر موج شدیدتر رکود تورمی/ ایجاد ۷۰ درصد کل نقدینگی کشور طی ۵ سال اخیر - علائم محسوس جهت‌ گیری‌ هایی در ترغیب برای جهش نرخ ارز در سال آینده - تغییر عنوان خلافکارانۀ اضافه برداشت بانک‌ های خصوصی به وام

Momeni-Farshad-1 مؤمنی اظهار داشت: همچنین برای بهم‌ ریختن دانشگاه صنعت نفت آبادان که یکی از خوشنام‌ ترین و باکیفیت‌ ترین مراکز آموزش عالی کشور است، در لا به‌ لای یکی از تبصره‌ های بودجه سال ۹۸، یک تصمیم در مورد نظام آموزش عالی می‌ گیرند و از این عدم شفافیت و آشفتگی‌ ها بوی خوش به مشام نمی‌رسد

 
به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، فرشاد مؤمنی در نشست هفتگی مؤسسه دین و اقتصاد که به مناسبت سالگرد درگذشت میرزا تقی خان امیرکبیر با موضوع « چرخه های شوم تاریخ و توسعه‌نیافتگی در ایران» برگزار شد، گفت: به نظر می‌ رسد اگر بخواهیم در نهایت اجمال تصویری از مسأله بدهیم، آن تصویر ناظر بر جستجو برای یافتن پاسخ‌ های درخور به ۲ سؤال راهبردی است. یک سؤال این است که چرا ترتیبات نهادی ما در طول تاریخ، کم و بیش از اقداماتی که مضمون ضد توسعه‌ ای دارند، حمایت و پشتیبانی خارق العاده دارند، اما در برابر اقدامات اصلاحی بیشتر تمایل به کارشکنی و مانع تراشی دارند؟ گرچه در طول تاریخ همیشه حاملان شخصی خود را پیدا می‌ کند، اما به نظر می‌ رسد که قوایی فرار تر از قوای افراد، این قفل شدن به مسیر را پیدا می‌ کند.
 
وی ادامه داد: سؤال دیگر  اینکه چرا علیرغم همه مقاومت‌ های نهادی که در برابر اصلاحات و بهبود وجود دارد، تحت یک شرایط خاص تاریخی اصلاح‌ گران اندکی این مجال را پیدا می‌ کنند که جلوه‌ هایی از چشم‌ اندازهای دستاوردهای رویکرد اصلاحی را به نمایش بگذارند، با وجود اینکه رویکردهای اصلاحی تجربه شده، بویژه در تاریخ مثلاً یکی، دو قرن گذشتۀ ایران دستاوردهای عملی بسیار خارق‌ العاده‌ ای داشته‌ اند، اما علی رغم این دستاوردها، باز هم در برابر مقاومت‌ های ریشه‌ دار نهادی در برابر اصلاح نمی‌ توانند دوام بیاورند، خوش می‌ درخشند، اما دولت مستعجل هستند؟ به نظر جامعه ما نیازمند دارد تا کارهای بایسته در این زمینه انجام و پاسخ‌ های در خور آن را بیابند.
 
استاد دانشگاه علامه طباطبایی تصریح کرد: فکر می‌ کنم به طرز بی‌ سابقه‌ ای در ایام کنونی هم نیازمند داشتن پاسخ‌ های روشن در این زمینه هستیم، در شرایط تاریخی کنونی آنچه همه ما مشاهده می‌ کنیم و منظور بنده از همه ما اجزاء ساختار قدرت را هم شامل می‌ شود، کشور با انبوهی از بحران‌ ها و گرفتاری‌ ها روبرو است، اما تدارکات و تمهیدات اندیشه‌ ای و سازمانی لازم برای حل و فصل کم‌ هزینه و پردستاورد این مسائل به هیچ وجه مشاهده نمی‌ شود و ما در حد نصاب نمی‌ بینیم که ماجرا دیده  و چاره‌ ای ارائه شود.
 
رئیس مؤسسه دین و اقتصاد با تأکید بر مراجعه به تاریخ در ردگیری مسائل کنونی کشور گفت: هدف آن است که مراجعه به تاریخ می‌ تواند ما را در این زمینه مجهز کند و نشان دهد که شکل و شمایل امروزی اصل و مبانی مقاومت در برابر توسعه هم در سطح اندیشه و هم در سطح عملی چگونه است. مثلا در سه دهه گذشته یک تبلیغات سازمان یافته‌ ای بر علیه طرز اداره اقتصاد کشور در ۱۰ ساله اول انقلاب وجود دارد، در حالی که وقتی به واقعیت‌ ها از هر زاویه‌ ای مراجعه می‌ شود، می‌ بینید ما باید نسبت به آن دوره عمقیق‌ تر فکر کنیم و درس بگیریم که در آن شرایط که ٨ سال از ۱۰ سال آن در جنگ سپری شد، چگونه بوده که هم رفاه عمومی بیشتر، جایگاه نسبی ما در سطح نظام بین‌الملل بسیار آبرومندانه‌ تر، پیوند بین دولت و مردم خیلی نزدیک‌ تر، فساد خیلی کمتر، ... بوده است. 
 
این اقتصاددان افزود: در شرایط کنونی که به اعتبار آنچه در گذشته  هم بیان کرده‌ ام، ما در معرض خطر بازگشت یک موج شدیدتر رکود تورمی هستیم، مقایسه داده‌ های آن دوران با امروز از نظر رفاه عمومی بعضاً بسیار تکان‌ دهنده و نیازمند تأمل‌ های ژرف‌ کاوانه‌ ای است این چه اداره‌ ای است که می‌ خواهد ذهن ما را نسبت به واقعیت هایی که با گوشت و پوست خود حس کردیم را دستکاری کند. در این ردگیری تاریخی مشاهده کردیم در سال ۱۳۶۷ که آخرین سال جنگ و بدترین فشار بیرونی را تحمل می‌ کردیم همچنین کاهش قیمت نفت و فشارهای مافوق طاقت بر علیه اقتصاد ایران در آن دوره روبرو بوده‌، گزارش‌ های رسمی بانک مرکزی حاکی است که خانوارهای ایرانی در آن سال به طور  متوسط ۱۲۲ کیلو گوشت قرمز مصرف می‌ کردند و در دوره بعد از جنگ و به اسم تعدیل ساختاری وقتی که برنامه‌ های جدید در دستور کار قرار گرفت، این گزارش‌ ها نشان داد که از سال ۶۸ تا ۷۲ تقریبا ۴۴ کیلو سرانه گوشت مصرفی خانوارهای ایرانی کاهش یافته است و این مسیر همین طور استمرار داشته و شما می‌ توانید رد آن را تا امروز هم دنبال کنید.
 
مؤمنی تصریح کرد: گزارش‌ های رسمی حکایت دارد که ما در سال ۱۳۸۳ از ۱۲۲ کیلو مصرف گوشت قرمز به ۶۰ کیلو مصرف و در سال ۱۳۹۱ به ۴۱ کیلو رسیده‌ایم، این یعنی یک سقوط در یکی از حیاتی‌ ترین عرصه‌ های نیاز اساسی مردم، البته همین روند در مورد گوشت سفید، کره، ... نیز عیناً تکرار شده و بعضاً هم خیلی تکان دهنده است. اما در این وسط خیلی صحبت می‌ شود که این کارها برای مردم شده است. بنابراین ما نیاز داریم به تلقی خود از مردم نگاهی داشته باشیم، تعریف ما از مردم چیست؟ خدمت ما به کدام مردم بوده؟
 
این استاد دانشگاه با بیان اینکه گزارش مرکز آمار نشان می‌ دهد که از سال ۶۹ تا ۷۳ واردات کالاهای لوکس و تجملی ۵۳ برابر افزایش یافته است، افزود: معمولاً ما در اقتصاد تغییرات مثلا ۳، ۵ یا ۱۰ درصد را دنبال می‌ کنیم، اما شاهدیم در این دوران کوتاه واردات این کالاها ۵۳ برابر شده، اما نیازهای اساسی مردم روند غیرمتعارف کاهنده و بحران‌ ساز را دنبال می‌ کند. با کدام تلقی از مردم این جهت‌ گیری و کارنامه متفاوت را نشان داده می شود.
 
مؤمنی خاطرنشان کرد: عیناً این مسأله در مورد ماجرای نرخ ارز نیز قابل ردگیری است، در مقاله تاریخی دکتر شاکری با استناد به گزارش‌ های رسمی طی سه دهه گذشته، سیاست افزایش نرخ ارز و میدان دادن به بانک‌ های خصوصی و تخصیص رانت خلق پول از هیچ توسط این بانک‌ ها بیشترین قدرت توضیح‌ دهنگی درباره رشد نقدینگی و رشد تورم را داشته است. اما مافیای رسانه‌ ای موجود در ایران تلاش می‌ کند تا نشان دهند این دو مورد تأثیر در گرفتاری‌ های ایران نداشته است و علائم محسوسی از جهت‌ گیری‌ های این سیستم مافیای رسانه‌ ای وجود دارد برای بذرپاشی دوباره در جهت ترغیب نظام تصمیم‌ گیری برای جهش نرخ ارز در سال آینده.
 
وی گفت: یک سر این موضوع تلاش این گروه و منافع آنهاست، و یک سری آن این است که چرا دولت و مجلس معمولاً بیشتر به توصیه‌ های آنها توجه می‌ کنند؟ اینها چیزهایی است که از طریق شناخت‌ منطق‌ های رفتاری بنیادی تاریخی، می‌ تواند ما به‌ ازای امروزی نیز پیدا کرد.
 
این اقتصاددان در مورد تصمیم حذف ۴ صفر از پول ملی گفت: چرا در حالی که بخش بزرگی از حاکمیت دولت در بازار سرمایه و پول در حال از بین رفتن است و گزارش رسمی بانک مرکزی می‌ گوید به خاطر سهل‌ انگاری در بانک‌ های خصوصی و نقش سیاست دستکاری قیمت‌ های کلیدی، ۷۰ درصد کل نقدینگی کشور طی ۵ سال اخیر بوجود آمده و در شرایطی که این بحران‌ ها و تهدیدها وجود دارد، یک دفعه در این شرایط ملتهب که چشم اندازهای ناشی از تحریم‌ ها به آن اضافه می‌شود، بحث حذف ۴ صفر از پول ملی مطرح می‌شود؟
 
مؤمنی افزود: بعد که گزارش‌ های کارشناسان ارائه می‌ شود، مبنی بر اینکه این اقدام نمایشی و صوری است، مقام رسمی بانک مرکزی  اعلام می‌کند که می‌ دانیم این اقدام هیچ فایده‌ ای ندارد، اما ایشان پاسخ نمی‌ دهند که چرا در حالیکه می‌ دانید این کار سودی ندارد در این شرایط خطیر و پیچیده می‌ خواهید وقت دولت و مجلس را درگیر این موضوع کنید؟ ذهن خود را درگیر می‌ کنید تا از چه چیزهایی غافل شوید؟ به چه کسانی نفع و به چه کسانی ضرر می‌ رساند؟ چرا بانک مرکزی عنوان خلافکارانه اضافه برداشت بانک‌ های خصوصی از بانک مرکزی را به وام تغییر داد؟ چرا جریمه ۳۴ درصد اضافه برداشت بانک‌ ها تبدیل به پرداخت سود ۱۸ درصدی به بانک مرکزی شد؟ در این ماجراها چه کسی  در خدمت چه کسی است؟
 
رئیس مؤسسه دین و اقتصاد با اشاره به عدم شفافیت در تخصیص منابع ارزی گفت: چرا علیرغم تصریح رئیس‌جمهور محترم مبنی بر ضرورت اعلام شفاف اسامی بنگاه‌ های دریافت کننده ارز، متأسفانه از شهریور امسال دوباره این روند متوقف شده است؟ از این عدم شفافیت‌ ها چه کسانی نفع می‌برند؟ و پنهان شدن، عنوان چه کسانی به نفع چه کسانی و به ضرر چه کسانی است؟ بنابراین در شرایط کنونی یک هوشمندی بسیار سطح بالا از ناحیه جامعه مدنی نیاز است.
 
وی ادامه داد: در اسامی قبلی که منتشر شده بود کسانی افشا شدند که به اسم تولید ملی محصولات کاملاً ساخته شده  از خارج را می‌ آورند و از معافیت‌ های تولید برخوردار می‌ شوند. جالب آنکه عده‌ ای به این افرادی که مونتاژکاری فاسد، ضدتوسعه‌ ای و ضدمردمی را انجام می‌ دهند، جایزه امین الضرب را می‌ دهند. چه خبر است؟ وقتی جایزه امین الضرب را در مورد یک واحد رانت‌ جو دادند که به اسم تولید به خارجی‌ ها بازارسازی می‌ کند، وابستگی‌ کشور به خارج را تعمیق می‌ کند. یادم افتاد که چند سال پیش به یکی از بدنام‌ ترین بانک‌ های خصوصی از شدت خلافکاری و زیر پا گذاشتن قوانین و مقررات، جایزه ملی بهره‌ وری را داده بوند.
 
مؤمنی یادآور شد: درحالیکه چند وقت پیش مقام رهبری گفته بودند که این اقلام قاچاق را باید آتش زد، چرا به اظهارات بسیار تکان دهنده سرپرست سازمان توسعه تجارت در مورد شگرد واردات‌ چی‌ ها در فشار به دولت توجه نمی‌ شود؟ ایشان در نهایت نجابت گفته بودند تحت نام خنثی کردن تحریم‌ ها و تسهیل تولید، الان برخی واردکننده های مشکوک، اقلام غیرضروی و حتی ممنوع را بدون ثبت سفارش در گمرک دپو کرده و با سهل‌ گیری از سوی گمرک عبور می‌ دهند و چرا ایشان از عبارت همراهی بخش‌ هایی از دولت استفاده می‌کند؟ ما با یک فهم عمیق تاریخی می‌ توانیم منطق‌ های بنیادی این رفتارها را شناسایی کنیم.
 
مؤمنی با هشدار نسبت به خصوصی‌ سازی در بخش نفت کشور گفت: یکی از مشکوک‌ ترین اقدامات در وزارت نفت صورت می گیرد، در شرایطی که  اقتصاد ملی از سویی با فشارهای تحریمی و از سوی دیگر با شدیدترین بحران‌ ها روبرو است و گزارش‌ های رسمی تحریم‌ کنندگان نیز حاکی است که هدف تشدید تحریم‌ ها تا مرز توقف تولید نفت ایران است، در این شرایط موجی با عنوان برون‌ سپاری و خصوصی‌ سازی در حیطه نفت به راه افتاده است که یک موج حاکمیت‌ زدایی خطرناکی را دنبال می‌ کند، بنده صمیمانه و مشوقانه به نهادهای نظارتی کشور در این زمینه هشدار می دهم که تحرکات تحت عنوان برون سپاری نفتی را به اعتبار شرایط تاریخی در دستور کار خود قرار دهند.
 
وی ادامه داد: همچنین برای بهم‌ ریختن دانشگاه صنعت نفت آبادان که یکی از خوشنام‌ ترین و باکیفیت‌ ترین مراکز آموزش عالی کشور است، در لا به‌ لای یکی از تبصره‌ های بودجه سال ۹۸، یک تصمیم در مورد نظام آموزش عالی می‌گیرند که از این عدم شفافیت و آشفتگی‌ ها بوی خوش به مشام نمی‌ رسد و در این زمینه امیدواریم، هم در وزارت علوم هوشیاری بایسته وجود داشته باشد و جلوی این اقدام بدعت‌ آمیز گرفته شود، هم از نمایندگان مجلس می‌ خواهم کاری که به حیطه دیگری مربوط است و به هیچ وجه جنبۀ یک ساله ندارد، در لای تبصره های مختلف بودجه اجازه عملیاتی شدن را ندهند، چون این اقدامات هیچ نسبتی با توسعه کشور ندارد و منشاء آشقتگی است.
 
این استاد دانشگاه تصریح کرد: آنچه ما می‌ فهیم این است که اگر دولت اهتمام صادقانه و بایسته در شفاف‌ سازی فرایندهای تصمیم‌ گیری، تخصیصی منابع داشته باشد و به حساب آوردن مردم و جلب مشارکت آنها در این فرایندها را مد نظر قرار دهد، به یقین در این شرایط کشور بسیار کم‌ هزینه‌ تر و پردستاورتر اداره می‌ شود و برای این کار نیازمند یک بستر معرفتی هستیم که  از دل مطالعات روش‌ مند قابل وصول است.