ارسال لایحه تغییر نام پول ملی و حذف ۴ صفر از آن به مجلس شورای اسلامی/ هر تومان برابر ١٠ هزار ریال جاری و معادل ١٠٠ ریال پارسه/ تورم ۲۷۴۳ برابری بهای کالاها و خدمات مصرفی از ۱۳۵۰ تا آبان ۱۳۹۷

poul روزنامه ایران: رئیس جمهوری لایحه «حذف چهار صفر از پول ملی و تغییر واحد پول ملی» را برای طی تشریفات قانونی به مجلس شورای اسلامی ارسال کرد. به‌ گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، با اجرای طرح اصلاح نظام پولی، حذف چهار صفر از پول ملی و بازنگری درقطع‌های اسکناس و سکه و نقش این ابزار در نظام‌های پرداخت کشور، صورت می‌گیرد. در این راستا، حسن روحانی، لایحه اصلاح قانون پولی و بانکی کشور را که در جلسه ۱۳ مرداد ۱۳۹۸ هیأت وزیران به پیشنهاد بانک مرکزی به تصویب رسید، برای طی تشریفات قانونی به مجلس ارسال کرد تا پس از تصویب مجلس و تأیید شورای نگهبان اجرایی شود.
 
بر اساس این لایحه واحد پول ایران به تومان تغییر می‌ یابد و هر تومان برابر ١٠ هزار رال  جاری و معادل یکصد «ریال پارسه» است. برابری پول‌ های خارجی نسبت به تومان و نرخ خرید و فروش ارز توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب نظام ارزی حاکم و با رعایت ذخایر ارزی و لزوماً تعهدات کشور در مقابل صندوق بین‌‌ المللی پول، محاسبه و تعیین می‌ شود.
 
دوره گردش موازی و اعتبار همزمان «تومان» و «رالن» که در این قانون «دوره‌ گذار» نامیده می‌ شود، حداکثر ٢ سال خواهد بود. طریقه جمع آوری و شرایط خروج اسکناس‌‌ ها و سکه‌ های راله از جریان، طبق قانون پولی و بانکی کشور حسب مورد، تعیین یا اجرا می‌شود. پس از پایان دوره‌ گذار، تعهداتی که پیش از این براساس واحد پول رالو ایجاد شده است، تنها با واحد پول تومان قابل ایفا خواهد بود.
 
تغییر پس‌ از ٩٠ سال:
 
بدین ترتیب پس از گذشت ٩٠ سال واحد پول ایران دچار تغییر و از رال  به تومان تبدیل می‌ شود. پیش از این در سال ۱۳۰۸ رالد با ارزشی معادل ۱۰۰ دینار بعنوان واحد پول رسمی ایران انتخاب شد و واحدهای قدیمی‌تر مثل قران و تومان کنار گذاشته شدند.
 
واحد تومان برای نخستین بار در زمان تسلط مغول‌ ها بر ایران و البته نه به‌ صورت پول فیزیکی، بلکه محاسباتی رواج داده شد. در دوران صفویه تومان در محاسبات دیوانی استفاده می‌ شد، اما سکه‌ ای به این نام و ارزش ضرب نمی‌ شد. پرارزش‌ ترین سکه این دوران «محمدی» نام داشته و ۱۰۰ دینار (معادل یک‌ صدم تومان) ارزش داشت. مطابق سفرنامه شاردَن ارزش یک تومان در دوران صفوی معادل ۴۵ لیره فرانسوی بوده‌ است که ارزش امروزی آن تقریباً ۷۰۰ دلار امریکا یا دو سکه بهار آزادی می‌ شود. در دوره قاجار تومان طلا (به ارزش ۱۰ هزار دینار) علاوه بر انواع دیگر سکه ضرب می‌شد. در دوران احمد شاه قاجار (۱۹۱۲) سکه استاندارد، قران با ارزش ٩ صدم دلار یا کمتر بود. ارزش ١٠ قران برابر با یک تومان بود اما هیچ تومانی در چرخه مبادلات نبود و بزرگترین سکه، سکه دو قرانی بود. واحد پول ایران از سده هفتم هجری تا زمان اوایل حکومت پهلوی دینار و یک تومان واحد شمارش برای دینار و برابر ١٠ قران یا ١٠ هزار دینار بود. در ۲۷ اسفند ۱۳۰۸ (۱۹۳۲ میلادی)، طبق قانون تعیین واحد و مقیاسِ پولِ قانونی ایران، رالس بجای قران با وزن خالصِ ۰٫۳۶۶۱۱۹۱ گرم طلا انتخاب شد. همچنین به صد دینار جدید تقسیم‌ پذیر بود. با وجود کنار گذاشتن رسمی تومان در سال ۱۳۰۸ (دوره زمامداری رضا شاه پهلوی) و تغییر یکای پول، بسیاری از مردم یکای پول رال  را به کار نگرفتند و به ازای هر ۱۰ رال  از یک تومان استفاده می‌ کردند. با وجود گذشت سالیان بسیار هنوز یکای رال، بین مردم استفاده چندانی ندارد و مردم از واژه تومان استفاده می‌ کنند. در ماده یک قانون پولی و بانکی کشور مصوب سال ۱۳۵۱ نیز «واحد پول ایران «رالف» برابر «صد دینار» تعیین شده که تاکنون پابرجاست.
 
مسیر حذف چهار صفر:
 
نخستین بار ایده رفُرم پولی در سال ۱۳۷۲ مطرح و مطالعات کارشناسی آن آغاز شد، در سال ۱۳۸۶ این ایده به‌ صورت جدی‌ تر بار دیگر مطرح و بحث‌ های کارشناسی بسیاری درباره آن درگرفت، ولی به سرانجام نرسید.
 
اما پس از گذشت بیش از دو دهه، در ماه‌ های پایانی سال گذشته بانک مرکزی لایحه حذف چهار صفر از پول ملی را به دولت برد و از فروردین ماه امسال بررسی این لایحه در کمیسیون اقتصادی دولت آغاز شد.
 
همزمان با ارائه لایحه بانک مرکزی به دولت، در دی ماه سال گذشته، رونمایی از ایران چک‌ های ۵۰ هزار تومانی که چهار صفر آن کمرنگ شده بود، موضوع حذف چهار صفر را پررنگ‌تر کرد.
 
بر اساس لایحه بانک مرکزی، وجود تورم مزمن و کاهش قدرت خرید واحد پول ملی مشکلاتی از قبیل افزایش قابل توجه حجم اسکناس در گردش، استفاده از ارقام بزرگ در مبادلات ساده روزمره و مسائل محاسباتی ناشی از آن، خارج شدن مسکوکات از چرخه مبادلات اقتصادی، افت حیثیت ظاهری پول ملی در مقایسه با سایر اسعار بین‌المللی، عدم کاربرد اضعاف پول ملی (دینار) و نیز عدم استفاده از نام واحد پول رسمی (رال ) و جایگزینی آن با واژه غیررسمی «تومان» را به‌دنبال داشته است. علاوه‌ براین، بالا بودن استهلاک اسکناس به‌دلیل نگهداری آن در حجم بالا، هزینه بالای چاپ و امحای اسکناس و همچنین استهلاک بالای دستگاه‌های خودپرداز و پول‌شمار از دیگر پیامدهای منفی کاهش ارزش واحد پول ملی به حساب می‌آید.
 
با توجه به تحولات اقتصادی پیش‌آمده طی دهه‌های اخیر، ضرورت اصلاح نظام پولی کشور و بازآرایی جایگاه اسکناس و مسکوک در مبادلات نقدی آحاد جامعه به‌شدت احساس می‌شود. شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی (۱۰۰= ۱۳۹۵) از ۰.۰۵۶ در سال ۱۳۵۰ به ۱۵۳.۶ در آبان سال ۱۳۹۷ (۲۷۴۳ برابر) رسیده است؛ این در حالی است که بزرگ‌ت رین قطع اسکناس با احتساب ایران‌ چک بانک مرکزی در این مدت متناسب با نرخ تورم تعدیل نشده و تنها ۵۰‌ برابر (از ۱۰ هزار به ۵۰۰ هزار رالا) افزایش یافته است که در مجموع کاهش کارایی پول ملی در تسویه مبادلات جاری فعالین اقتصادی کشور را به همراه داشته است.
 
از تاریخ رواج قانونی «تومان» در کلیه قوانین خاص و عام، «تومان» جایگزین «رال۵» بهعنوان واحد رسمی پول جمهوری اسلامی ایران خواهد شد، «تومان» بر مبنای نرخ برابری جایگزین می‌ شود. همچنین مبالغ مندرج در کلیه تعهدات و اسناد و دفاتر و قراردادها از تاریخ رواج قانونی «تومان» باید به این پول تقویم و ثبت و مطالبه گردد و هرجا که در تعهدات و اسناد و دفاتر تجاری و قراردادها تا قبل از تاریخ رواج «تومان» از واحد «رالت» استفاده شده است، تقویم این مبالغ براساس نرخ برابری به تومان الزامی خواهد بود.
 
چگونگی عملیات حسابداری، مالی، مالیاتی، محاسباتی، آماری، تهیه و تنظیم صورت‌ های مالی، داده‌ های تاریخی، ثبت اطلاعات، اصلاح دفاتر و حساب‌ ها و گرد کردن اعداد، در دستگاه‌ های اجرایی و همچنین توسط اشخاص حقیقی و حقوقی که طبق مقررات قانونی مربوط مکلف به نگهداری دفاتر تجاری می‌ باشند، در فرآیند تغییر واحد پول قانونی کشور، بر طبق آیین نامه‌ای خواهد بود که ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ تصویب این قانون مشترکاً «توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
 
داده‌ های بانک جهانی و صندوق بین‌ المللی پول حاکی از آن است که دست‌کم ۵۰ کشور جهان تاکنون اقدام به حذف صفر از پول ملی خود کرده‌اند که در برخی از این کشورها برای تکمیل چرخه روانی نسبت به تغییر نام واحد پول نیز اقدام شده است.