برون‌رفت از فشار تحریم و سفر غیرمنتظره ظریف به پکن

Zarif-Gharadad-Chin

سفر وزیرخارجه کشورمان به پکن در حالی صورت می گیرد که بار دیگر تحریم های تازه ای علیه بانک های ایرانی به جریان افتاده است. در چنین شرایطی گسترده شدن همکاری ها بین ایران و چین می تواند در بی اثر کردن تحریم ها موثر واقع شود.
محمد جواد ظریف عازم پکن شد تا در مورد تحولات بین‌المللی، منطقه‌ای و گسترش روابط دوجانبه با همتای چینی خود به گفتگو بنشیند. این سفر در آستانه جدیدترین دور تحریم های ظالمانه ایالات متحده علیه ایران انجام گرفته است.

چین و ایران رویکرد مشابهی را در مقابل با عملکرد آمریکا و یکجانبه گرایی این کشور اتخاذ کرده اند و به همین دلیل، تهران و پکن در سال های اخیر به یکدیگر نزدیک تر شده اند. به نظر می رسد که رسیدگی به قرارداد بیست و پنج ساله میان ایران و چین هم یکی از مواردی باشد که در این سفر مورد توجه دو طرف قرار بگیرد. پیش از این در روز چهاردهم مهرماه، سخنگوی وزارت خارجه درباره نقشه راه همکاری ایران و چین گفت: هیچ مانعی در این زمینه وجود ندارد و نقشه راه در جریان است امیدواریم هر زمان نهایی شود آن را اعلام کنیم.

به دنبال اجرای قراردادی استراتژیک
تابستان امسال وزیرامورخارجه کشورمان، بعد از آماده شدن پیشنویس قرارداد 25 ساله میان ایران و چین گفت که دو کشور به توافق بسیار نزدیکند. او مهرماه امسال هم در گفتگو با روزنامه کار و کارگر از نقش خود در این قرارداد گفت و اعلام کرد که به آن افتخار می کند. حالا به نظر می آید بعد از نزدیک به سه ماه سکوت در مورد این قرارداد، پرونده آن یکبار دیگر باز شده است.

ظریف در مصاحبه اخیر خود اشاره کرده که اجرای قرارداد با چین، درگرو تصویب FATF است. برای ایران که در معرض سخت ترین تحریم های اقتصادی قرارداد، قرارداد 25 ساله می تواند راهی برای مقاومت در مقابل فشار وارده از سوی غرب به حساب بیاید. حجم قرارداد میان دو کشور از سوی مجله اکونومیست 280 تا 400 میلیارد دلار نوشته شده اما برخی معتقدند که این رقم 450 میلیارددلار تنظیم شده که نشان از اهمیت آن برای دو طرف دارد.

برای تهران، قرارداد تجاری با چین که بر اثر آن این کشور در بخش های مختلفی چون صنعت نفت، گاز و پتروشیمی و.. سرمایه گذاری می‌کند، راهی برای فرو ریختن دیواری است که ایالات متحده تلاش دارد تا به دور ایران با هدف از پا در آوردن کشور و وادار کردن به مذاکره با شرط و شروط مورد نظر واشنگتن بکشد.

طرح این قرارداد، پس از آن جدی شد که با خروج ایالات متحده از برجام، وزارت خارجه کشورمان به مرکزیت جوادظریف، به دنبال استفاده از ظرفیت های شرق برای همکاری های گسترده اقتصادی بود. پیش از این سید عباس موسوی، سخنگوی پیشین وزارت امورخارجه ایران در این رابطه اعلام کرده بود: ایران و چین همواره روابط مهم و خوبی داشته‌اند. در سفر سال 94 رئیس‌جمهور چین به ایران قرار بر این شد تا روابط میان تهران و پکن به سطح استراتژیکی حرکت کند و قراردادی برای همکاری جامع با هم امضا کنند. از همان زمان چندین کارگروه روی این موضوع کار کردند و در نهایت با تبادل پیش نویس مقدماتی، پیش نویس نهایی آماده و برای مذاکره نهایی آماده شده ‌است. طرف‌های دیگر ناراحت هستند که این توافق تمامی حیله‌های آنها را خراب کرده که این هجمه‌ها ریشه در خارج دارد.

چین در سال های گذشته تبدیل به شریک اصلی تجاری ایران شده است. پس از بدقولی اروپائی ها در برجام و خروج ترامپ از آن مشخص شد که راهبرد تازه تهران، باید شامل همکاری با کشورهایی باشد که کم ترین وابستگی اقتصادی را به واشنگتن داشته باشند. در این مسیر پکن با توجه به قدرت سیاسی و اقتصادی خود به عنوان گزینه ای جدی برای همکاری ها مطرح شد. روابط بین دو کشور که پیش از این هم خوب بود، کم کم رنگ جدی تری به خود گرفت و دیپلمات های ایرانی موضوع شراکت جدی اقتصادی با چینی ها را در راس امور خود قرار دادند.

با مطرح شدن موضوع برنامه جامع بین چین و ایران، مخالفان دستگاه وزارت خارجه، ظریف را سیبل انتقادات خود قرار دادند و با مطرح کردن موضوعات مختلف و مقایسه این قرارداد با ترکمانچای و... تلاش کردند تا دولت را تحت فشار قرار دهند. در ماه های گذشته با گسترش تحریم ها علیه ایران، وزارت خارجه همزمان با مقابله با غرب به مقاومت در مقابل شایعه پراکنی ها پرداخت.

محمدجواد ظریف در جلسه علنی مجلس و در پاسخ به اتهامات به این قرارداد تاکید کرد: «در این خصوص هیچ موضوع مخفی وجود ندارد و همه چیز کاملا شفاف است که در زمان های مختلف اعلام شده است؛ از زمانی که آقای شی با رهبر انقلاب دیدار کرده اند و نسبت به این موضوع مسائلی مطرح شد تاکنون همه امور به طور شفاف برای جامعه بیان شده است.»

شی جین پینگ، رئیس‌جمهوری خلق چین در جریان سفر پنج سال پیش به ایران و دیدار با رهبری انقلاب گفته بود:«اقتصاد چین و ایران مکمل یکدیگر هستند و در این سفر درخصوص برنامه‌ریزی برای همکاری استراتژیک ۲۵ ساله به توافق رسیده‌ایم و آماده گسترش و تعمیق همکاری‌ها در بخش‌های فرهنگی، آموزشی، فناوری، نظامی و امنیتی در سطح شرکای راهبردی هستیم و ایجاد سازوکاری برای افزایش همکاری‌های امنیتی در مواجهه با تروریسم را ضروری می‌دانیم.»

تحریم ها بی اثر می شوند؟
موضوع تحریم ایران برای دولت ترامپ بسیار جدی است. او تلاش کرده تا راهکارهایی پیدا کند تا دست ایران را برای فعالیت های اقتصادی و حتی خرید دارو و مایحتاج اساسی ببندد. این کشور همچنین امیدوار است که به دلیل همبستگی اقتصادی که با اروپائی ها دارد، آنها را هم وادار به اجرای تحریم ها کند. برخی ناظران می گویند اگر دولت ترامپ بخواهد جریمه هایی برای این کشورها تعیین کند، عملا انها مجبور به اطاعت از تصمیم های واشنگتن خواهند شد. در چنین شرایطی، ایجاد یک تفاهم با چین به عنوان کشوری که در زمینه اقتصادی استقلال عمل داشته و شریک تجاری قدرتمندی به حساب می آید، یک ضرورت است.

ایران برای توسعه اقتصادی و فروش نفت و خرید دارو و ... نیازمند همکاری با کشورهای دیگری است که اقتصاد آنها وابسته به آمریکا نیست. در این میان بهترین گزینه برای تهران، پکن به حساب می آید. از آن سو هم چین به عنوان یکی از وارد کنندگان عمده نفت از ایران به حساب می آید. دو کشور انگیزه های مشابهی برای همکاری با یکدیگر دارند و مهم ترین آن ایستادگی در مقابل یکجانبه گرایی ایالات متحده است که با حضور ترامپ در کاخ سفید شدت گرفته است.

چین بزرگ ترین شریک تجاری ایران به حساب می آید و با بسته شدن این قرار داد و اجرایی شدن آن، تهران می تواند در شرایط تحریم باز هم به جدیدترین فناوری ها و فروش نفت و پیشرفت اقتصادی و تکنولوژی دست یابد. برای هر دو کشور چنین قراردادی می تواند مبادله ای برد-برد باشد که بر اساس آن هم تهران از تحریم ها به سلامت عبور کرده و ضربه های ترامپ بی اثر شود و هم چین از نظر ژئوپولتیک در موقعیت بهتری قرار بگیرد.

 

 

منبع: خبر آنلاین