صلح قاموس قرآن است - امید کشوری

 solh

ازنظراسلامِ قرآن،هستی پر ازحق، کرامت وزیبایی است(1) وانسان نیز بخشی از هستی است. قرآن برای او مجموعه ای از حقوق قائل است، بگونه ای که انسان سالم را پر از حق وخالی از زور میداند. به عبارتی انسان را موجوی تعریف میکند که دارای حقوق ذاتی، انواع استعداد وتوانایی است. ازجمله بخشی ازاین حقوق عبارت هستند از: حق حیات، حق آرامش وامنیت وکار، مسکن وعدالت، حق استقلال درنظر وعمل، حق مالکیت تصمیم، حق آزادی انتخابِ گزینه های مورد نظربدون فشارهای آشکار و پنهانِ درونی وبیرونی، حق صلح ودوستی وانس و...،هر کدام از این حقوق بخشی ازشخصیتِ وجودی انسان را تشکیل میدهند.هر کدام از حق هایی که انسان دارد خود موضوع کتابهایی هستند که برخی از دانشمندان ومتفکران به آنها پرداخته اند، اما درمیان حقوق انسان بحث ما بطورمجمل در مورد جنگ وصلح درقرآن است.

در منظومه فکری اسلامِ قرآن، صلح حقی از حقوق انسان است.(2) بگونه ای که انسان در طول حیات خویش بطور فطری میل دارد که دیگران رفتاری دوستانه وصلح آمیزبا اوداشته باشند. البته این تمایل درونی ونازدودنی است. انسان سالم صلح جواست وباهمه انسانها به صرف اینکه انسان هستند رابطه صلح آمیزبرقرارمیکند.
از یک سو خداوند انسان را به حقوق واشراف به حقوق وعمل به حقوق می خواند. از این روانسان را به صلح وسلم دعوت میکند وغیر صلح که دشمنی وکینه وجنگ است را امری شیطانی ومیدان ومدارشیطان می داند.(3) "ای کسانی که ایمان آورده اید داخل شوید در صلح وسلامت واز گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکاراست"

دردهه های اخیردین ستیزان اتهام هایی به اسلام زده ومیزنند. یکی از این اتهامها جنگ طلبی است. اما با کمی مطالعه در اطراف موضوع وعمیق شدن در مسئله­ی جنگ وصلح در قرآن، محقق متوجه میشود که عکس آن واقعیت دارد. صلح اساس، وجنگ موضوعی فرعی از سراجبار ودرحد دفاع قابل قبول است، بگونه ای که عملی فراتر ازدفاع، تجاور وتعدی است. به همین لحاظ است که در اسلام جنگ ابتدایی ممنوع است. جنگ برای دیندار کردن، برای تصرف سرزمین ویا سعت بخشیدن به قلمرو، برای اسیرگرفتن، برای تسلط وحکومت بردیگران، برای غارت وچپاول ممنوع است. در قرآن نبرد فقط در حد دفاع اجازه داده میشود اگر گروهی مهاجم به شما حمله کردند عاقلانه ترین وانسانی ترین راه این است که در برابر آنها انسان به دفاع بر خیزد. تمام آیات جنگ درقرآن در ارتباط با دفاع در برابر مهاجمین تعریف میشوند.به عبارتی درهمین میدان یعنی در میدان جنگ ودایره دفاع ازخود قابل بحث وبررسی هستند.

حال چون صلح حق وجنگ ناحق است، صلح امری انسانی وجنگ امری شیطانی است. قرآن از مسلمانان میخواهد ضمن دفاع قوی وجدی ازجان و خانه وکاشانه ووطن، برای صلح پایدار تلاش کنند از همین روست که میگویدهمه امکانات خود را بکار بگیرید، با تمام قوا در برابر متجاوزان ایستادگی کنید.(4) باشدت تمام با آنها نبرد کنید واز جایی که شما را اخراج کرده اند آنها را بیرون کنید.(5) همچنین در جاهایی که علیه شما کمین کرده اند با آنها پیکار کنید.(6) به هیچ وجه در برابرمتجاوز کوتاه نیائید ازهرچه که دارید برای دفاع استفاده کنید.(7) د ر میدان جنگ به دشمن پشت نکنیدکه شکست خواهید خورد و دچار خسران و زیان های جبران ناپذیر خواهید شد.(8) در عین حال چون اساس زندگی ورابطه انسان باخودبا دیگران وبا طبیعت برعدالت ودادگری وعدم تجاوز ومبارزه بامتجاوزاست (9) حتی درمیدان جنگ بحث به عدالت عمل کردن وعدم تجاوز را بشدت مورد توجه قرار میدهد(10): کاری نکیند که راه تجاوز را در پیش بگیرید.

همه ایستادگی برای این است که مهاجم که با تمام قوا تجاوزکرده است از تجاوز که ناحق است دست بکشد واز جنگ که امری شیطانی است منصرف شود. دربرابربه صلح که حقی از حقوق انسان، درهمه زمانها وهمه مکانها است گرایش پیدا کند. همچنانکه میگوید اگر به صلح تمایل پیدا کردند نترس شماهم به صلح گرایید.(11) همچنین تلاش برای صلح ونیکی از اموری است که قرآن پیشنهاد میکند شایسته است مردم به آن مبادرت ورزند.(12) قرآن میگوید با تمام کسانی که با شما درجنگ نیستند، به شما تجاوز نکرده اند وشما را آواره نکرده اند به نیکی ودادگری عمل کنید. همچنین دوستی با غیرمسلمانانی که به مسلمانان تجاوز نکرده اندمنعی ندارد.(13)

در اصل قرآن به نیکی واحسان باهمه(14) وتعاون وهمکاری در کارخیربا یکدیگر(15) ونیزعمل به صلح دعوت میکند.(16) درقرآن هر جا که بحث ازایمان هست عمل صالح واعمال صلح آمیزهم هستند،ایمان با عمل به صلح معنی پیدا میکند.(17) قرآن تسلط بر دیگران را پیشنهاد نمیکند بلکه همیاری را پیشنهاد میکند. به انسان میگوید که روش زیستن در دوستی براساس گفتگو رادرپیش بگیرد برای نمونه: به بهترین شیوه بحث کردن وسخن گفتن(18) وگوش برای شنیدن وچشم برای دیدن حقایق داشتن وبهترین سخنان را انتخاب کردن(19) موجب صبر وحلم وبردباری وخلق عظیم میشود.(20) این مژده ای است که قرآن به انسان میدهد. قرآن جنگ که کشتن وویرانی درآن اجتناب نا پذیراست رامنع میکند (21) ا ز این روکوشش برای پایان دادن جنگ ونفی همیشگی آن در مسئولت هر فرد است. چرا که در زمینه فردی، خانوادگی، اجتماعی وجهانی صلح بهترین راه حل است(22) حال کسانی که بنام اسلام درهرزمان ومکانی به جنگ و تجاوزدست زده اند ویا می زنند،به اسلامِ قرآن هیچ ارتباط نداشته وندارد. چنین اعمالی دقیقا بر خلاف همه موازین اسلامِ قرآن و پیروی ازخط و خطوط شیطان است.(23) که قرآن آن را منع کرده است.

 

1-قرآن سوره های لقمان آیه 1، اسراء آیه 70، شعراء آیه 7، ق آیه 7 و حج آیه5

  1. 2- در قرآن صلح حقی از حقوق انسان وجنگی امری شیطانی وتنها برای دفاع مجاز است.

3- قرآن سوره بقره آیه 208وخداوند به دارالسلام به خانه صلح وسام ودوستی دعوت می کند سوره یونس آیه 25

4- قرآن سوره های انفال آیه 60 وبقره آیه 190پیکار کنید درراه خدا(حق) با کسانی که با شما پیکار میکنند، وتجاوز نکنید که متجاوزان را دوست ندارد.

5- قرآن سوره بقره نمیه دوم آیه 190

6- قرآن سوره بقره آیه 191" پیکار کنید با آنهایی که در جاهایی علیه شما کمین کرده اند ( درترجمه آیات فوق مهندس عبدالعلی بازرگان می فرمایند قتال پیکار نیست بلکه قتل به معنی خنثی کردن هم هست. عربها مشروب که می خوردند آب توی آن میریختند وتیزی آن را میگرفتند"میگفتند قتل الخمر"گرفتند. قتل تیزی چیزی را بریدن هم هست. اگرچه وقتی هیچ راهی نباشد در جنگ کشتن هم پیش می آید.درهمین آیه میگوید اگرباشما پیکار کردند با آنها پیکارکنید وسزای پوشانندگان حق (صلح) همین است. درادامه دو آیه بعدی میفرماید اگربه جنگ پایان دادند شماهم دست بکشید.

7-قرآن سوره های نساء آیه 71 وبقره آیه

8-قرآن سوره انفال آیات 15و 16: ای مومنان وقتی به کافران در ستونهای جنگی برخورد میکنید هرگزبه آنها پشت نکنید(فرار نکنید)هرکس در برخورد نظامی چنین کاری بکند«مگر بخواهد تکتیک جنگی خود را عوض کندویا به گروه دیگری یاری رسانی کند،یا بپیوندد» مورد غضب خداوند قرارمیگیرد مأوای او جهنم، چه بد جایگاهی است.(وضعیت زیست شکست خوردگان درجنگها را توضیح میدهد که با سهل انگاری زندگی جهنمی برای خود بوجود می آورند) آیات زیادی برای تشویق به استقامت در برابر مهاجمان بیان شده است از جمله آیه 80 سوره نساء وبرخی آیات سوره توبه و...

9- تجاوز در زمینه های مختلف در اسلام ممنوع است، حتی درمیدان نبرد از حد بیرون رفتن یکی از منع هایی است که قرآن در موارد مختلف روی آن تأکید میکند: سوره های بقره آیه 90 ومائده8 و 87واعراف 55و...

10- قرآن سوره مائده آیه 8: ای کسانی که ایمان آورده اید قیام کنید برای خدا(حق ) . نمونه وگواه برای قسط وعدل باشید، مبادا کینه ودشمنی شما با گروهی موجب شود کهبه عدالت رفتار نکنید ودچار جرم شوید،ایت به تقوا نزدیک تر است.تقوا پیشه کنید که خداوند از جزئی ترین چیزها خبر دارد.

11- چون جنگ در اسلامِ قرآن دفاعی است هرگاه متجاوز از جنگ دست بکشد بلافاصله باید از جنگ دست کشیدوبه صلح روی آورد: قرآن سوره های بقره آیات192 و193 ونساء آیه 90 وانفال آیه 61

12- قرآن سوره حجرات آیات 9و10:اگر دو گروه از مومنان کارزارکردند میان آنها صلح برقرارکنید.اگر یکی ازآنهاکوتاه نیامد وستمگر شد، همگی با او وارد نبرد شوید تا به امر خدا (که صلح است) تن بدهد .اگر بازگشت، مطابق عدل وداد بین آنها صلح برقرارکنید.خدوندداد گران را دوس ت داردوجز این نیست مؤمنان برادریکدیگر هستند پس بین برادرتان صلح برقرار کنید. .نیزسوره انفال آیه 1

13- قرآن سوره ممتحنه آیه 8

14- قرآن سوره های آل عمران آیه 134، نساء آیه 36 ، انعام آیه 151، نحل آیه 90، اسراء آیه 7 و...

15- قرآن سوره مئده آیه 2 ...در کارنیک وپرهیزگاری تعاون وهمپشتی داشته باشید ودر گناه وتعدی ودشمنی تعاون نکنید.

16- از همینطور است که خداوند به خانه صلح دعوت می کند سوره یونس ایه 25 وچون به خانه صلح در آیند رشدکنان آزاد می شوند سوره جن آیه 14

17- قرآن سوره های بقره 177، مائده آیات 2و9 و69، مریم آیه 96

18- قرآن سوره نحل آیه 125و...

19- قرآن سوره زمر آیات17و18

20- قرآن سوره های قلم آیه4، آل عمران آیه 159ل، توبه آیه 128 و...

21- در اسلامِ قران صلح ریشه در جان آدمی دارد، چنانکه گشتن یک نفر همانند کشتن نوع بشراست. وحیات دادن به یک نفر حیات دادن وحفظ زندگی همه انسانها است. قرآن سوره مائده آیه 32

22- سوره یونس آیه 25" خداوند به خانه صلح دعوت می کند" سوره نساء آیه 128 در منازعات خانوادگی که ستون پایه جامعه است وتعمیم به کل جامعه دارد"صلح را بهترین راه حل معرفی میکند." در نیمه دوم آیه 90 سوره نساءدر زمان صلح ودر هنگامی که غیر مسلمانان وکافران به شما حمله نکردهاند وجنگی میان شما وآنهاذرخ نداده است.اساس رابطه برصلح است وشما به هیچ عنوان حق سلطه بردیگری را ندارید. خداوند راهی (به سلطه )برآنها برای شما نگشوده است.

23- قرآن سوره بقره آیه 208